Tohum

Bitkilerin generatif olarak üretimleri tohum ve sporla olmak üzere iki şekilde olur. Tohumlu bitkilerde çiçek tomurcukları açılarak erkek ve dişi organlar olgunlaşır. Çiçek tozunun (polen) yumurta hücresini döllemesi ve döllenen yumurtanın gelişerek embriyo çevresindeki tohum kabuğunu oluşturması, besin depolamasıyla tohum oluşması tamamlanır ve olgunlaşması beklenir.

Tohumun Seçilmesi ve Alınması

Tohum seçimi ‘Ek tohumun hasını, çekme yiyecek yasını’ atasözünden de anladığımız üzere oldukça önemli.

Genellikle iyi gelişim gösteren, sağlıklı bitkiler tohumluk için seçilir. Bu bitkilerin çiçekleri, yaprakları ya da meyveleri diğerleri hasat edilirken toplanmazlar. İyice olgunlaşmaları beklenir, bazıları kurumaya bırakılır ve ardından toplanırlar.

  • Bu evrede domates, biber, kabak, patlıcan, salatalık vb. bitkilerin meyvelerinin olgunlaşması beklenmeli ancak çürümelerine izin verilmemelidir.
  • Baklagil ya da benzeri taneli bitkilerin (bakla, bezelye, nohut, börülce, fasulye vb.) tohumlarının üzerinde kuruması beklenebilir.
  • Marul, maydanoz, kereviz, brokoli, karnabahar vb. bitkilerin tohumları çok küçük olduğundan tohum kaybı yaşamamak adına kurumaya bırakılmış çiçekleri bez ya da tülbentle bağlanabilir.

Büyük ölçekli bir tohum alımı için özetlemek gerekirse bitkiler tohum dökmeden önce orak ya da kosa ile yatırılır ve kurutulur. Kesilen çiçekler (çörekotu, susam, anason, dereotu vb.) çuvallara doldurulur, sopalarla dövülür. Sonrasında savrularak rüzgar yardımı ile tohumlar ve kabuklar ayrılır. Tahıllarda düven çekilir ve tınaz savrulur. Son olarak uygun eleklerden geçirilerek tohumlar elde edilir.

Dipnot: Bahçenizde ya da çevrenizde farklı çeşit bitkiler (pembe-sarı-siyah domates vb.) varsa her zaman melezlenme ihtimali vardır. Bu melezlenmeler daha iyi ya da kötü bir çeşidin tohumlarıyla sonuçlanabilir.

Tohumun Saklanması

Tohumlardan mikrop, mantar, böcek vb. şeyleri uzak tutmak için sirkeli su, sarımsaklı su, kekikli su gibi solüsyonlar kullananlar da vardır. Ancak son evrede tohumların iyice kurumuş olmasından emin olun.

Tohumları serin, karanlık ve rutubetsiz bir yerde muhafaza edin. Bez torba, kavanoz, şişe, çorap vb birçok şeyin içinde saklayabilirsiniz. yılda 3-4 kez kontrol edip koşulların uygun olduğundan emin olun.

Tohumların çimlenme ömürleri çok farklılık gösterebilmektedir. Ancak 2-3 yıldan fazla saklamamak gerektiği belirtilmiştir. Mümkünse her yıl ekip tohum almanız tohumun değişen koşullara ayak uydurma kabiliyetini de güçlendireceğinden en iyisi siz ekmekten vazgeçmeyin 🙂

Tohum Çeşitleri

Atalık

Çok uzun zamandır ekilip biçilen yöreye uyum sağlamış bitkilerin tohumlarıdır. Geleneksel yöntemlerle seçilir, toplanır, saklanır ve ekilirler.

Standart

Belirli çeşitlerin (bazen atalık tohumların) uzun yıllar ekilip kontrollü şartlar altında yetiştirilmesi ve profesyonel yöntemlerle standartlaştırılması sonucu üretilen tohumlardır. Her sene verim alınabilir.

Hibrit

İki farklı çeşidin melezlenmesi sonucu oluşan tohumlardır. F1 türü de denir.

İkinci yıl ekilen tohumlar(F2) anne ya da baba özelliklerini taşıyacağından ilk yıl ürünü ile büyük farklılıklar gösterir. Bu yüzden bu tarz tohumlara ‘kısır tohum’ denir ancak teknik olarak değildirler.

En büyük sorunu çiftçiyi kendi tohumunu üretemeyecek duruma sokması ve tohum şirketlerine bağımlı hale getirmesidir.

Kaynaklar

Tohum
Etiketlendi:                 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir